Top 10 similar words or synonyms for ქრომოსომებს

ცვეთას    0.906423

ფუძეებს    0.902341

სითხესა    0.898206

ფტორს    0.894478

რეციპროკული    0.890448

განედებს    0.887550

სქესებს    0.887308

მიმართებები    0.886402

ფიქლებს    0.885101

არალითონებს    0.884966

Top 30 analogous words or synonyms for ქრომოსომებს

Your secret weapon. Online courses as low as $11.99

Article Example
მიტოზი უჯრედის ცენტრის ორი ნაწილი ცენტრიოლები დაშორდებიან ერთმანეთს და მიემართებიან ერთმანეთის საწინააღმდეგო პოლუსებისაკენ; მათ შორის წარმოიქმნება ცილოვანი ძაფები; ქრომოსომებს კარგად ეტყობა გაორმაგება; ბირთვის გარსი ქრება
ცვალებადობათა ფორმები არაჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის უბნების რეციპროკული გაცვლა ან ქრომოსომის მონაკვეთის სხვა ქრომოსომაზე მიმაგრება იწვევს აბერაციულ ცვლილებას, რომელსაც ტრანსლოკაცია ეწოდება. ვინაიდან ერთი ქრომოსომის გენების ნაწილი სრულიად სხვა შეჭიდულ გენთა ჯგუფში ერთიანდება, ამ სახის ცვლილება იწვევს გენთა შეჭიდული ჯგუფების დარღვევას და შეცვლას.
დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა რეკომბინაცია ქრომოსომებს გენეტიკური ინფორმაციის გაცვლის საშუალებას აძლევს, რის შედეგადაც იქმნება გენების ახალი კომბინაციები, რაც ზრდის ბუნებრივი გადარჩევის ეფექტურობას და მნიშვნელოვანია ახალი ცილების სწრაფი ევოლუციისთვის. გენეტიკური რეკომბინაცია აგრეთვე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს რეპარაციაში, განსაკუთრებით დნმ-ის ორივე ჯაჭვის გაწყვეტისას უჯრედის მიერ საპასუხო რეაქციის განხორციელებაში.
ტრანსლოკაცია ტრანსლოკაცია — ქრომოსომული მუტაციების ტიპი, რომლის დროსაც ხდება ქრომოსომის უბნის გადატანა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაზე. ცალკე გამოყოფენ "რეციპროკულ" (ანუ ბალანსირებულ) ტრანსლოკაციებს, რომელთა დროსაც ხდება ქრომოსომებს შორის უბნების გაცვლა, და "რობერტსონულ" ტრანსლოკაციებს, ან ცენტრულ შერწყმებს, რომელთა დროსაც ხდება აკროცენტრული ქრომოსომების შერწყმა მოკლე მხარების მასალის სრული ან ნაწილობრივი დაკარგვით.
ტელომერაზა ტელომერაზა — ფერმენტი, რომელიც დნმ-ის განსაკუთრებულ განმეორებად თანმიმდევრობებს ("TTAGGG" ხერხემლიანებში) ამატებს დნმ-ის ჯაჭვის 3'-ბოლოზე ტელომერების უბნებზე, რომლებიც განლაგებულნი არიან ქრომოსომების ბოლოებზე, ეუკარიოტულ უჯრედებში. ტელომერები შეიცავენ შემჭიდროვებულ დნმ-ს და ასტაბილიზებენ ქრომოსომებს. უჯრედის თითოეული გაყოფის დროს ტელომერული უბნები მოკლდება. არსებობა მექანიზმისა, რომელსაც ტელომერების (ტელომერაზების) დამოკლების კომპენსაცია უნდა მოეხდინა, 1973 წელს იწინასწარმეტყველა ალექსეი ოლოვნიკოვმა.
ქრომატიდები ქრომატიდას უწოდებენ დნმ-ის მოლეკულის ორი ასლიდან ნებისმიერს, რომლებიც ერთად ადგენენ რეპლიცირებულ ქრომოსომას და შეკავშირებულნი არიან ცენტრომერებით. ეს ტერმინი გამოიყენება მანამ, სანამ ცენტრომერები ჯერ კიდევ კონტაქტში არიან. მიტოზის ან მეიოზის ანაფაზის დროს ქრომოსომების გაყოფის შემდეგ ძაფებს უწოდებენ შვილობილ ქრომოსომებს. სხვა სიტყვებით, ქრომატიდები წარმოადგენენ რეპლიცირებული ქრომოსომების ნახევარ ნაწილებს.
კროსინგოვერი კროსინგოვერი ( – გადაჯვარედინება) — ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს იდენტური უბნების ურთიერთგაცვლა. კროსინგოვერის შედეგად წარმოიქმნება გამეტები შეჭიდულ გენთა ახალი თანწყობით, რაც შესაბამისად იწვევს შთამომავლობაში ნიშნებისა და თვისებების რეკომბინაციას. კროსინგოვერი ევოლუციის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. იგი ზრდის კომბინაციურ ცვალებადობებს, რომელიც ბუნებრივი გადარჩევის მნიშვნელოვანი წყაროა. კროსინგოვერი მიმდინარეობს I მეიოზური (იშვიათად მიტოზის) გაყოფის პროფაზაში ჰომოლოგიური ქრომოსომების კონიუგაციის დროს, როდესაც ისინი 4 ქრომატიდისგან შედგება. გადაჯვარედინებისას წარმოიქმნება ციტოლოგიურად შესამჩნევი, დამახასიათებელი ფიგურა — ქიაზმა. კროსინგოვერი აღმოაჩინა ამერიკელმა გენეტიკოსმა ტომას ჰანტ მორგანმა 1911 წელს გენეტიკური მეთოდით. კროსინგოვერის შესწავლით დამტკიცებულია ქრომოსომის მემკვიდრული დისკრეტულობა, მასში გენთა ხაზობრივი განლაგება, აგებულია გენეტიკური რუკები ქრომოსომებისა. კროსინგოვერის არსებობა ციტოლოგიურად დაასაბუთა გერმანელმა მეცნიერმა კ. შტერნმა 1933 წელს. კროსინგოვერის სიხშირე დამოკიდებულია გენთა შორის მანძილზე. 2 გენს შორის ორჯერ და მეტად (მრავლობითი კროსინგოვერი) უბნების გაცვლა ამცირებს ახალი რეკომბინანტების რაოდენობას. იშვიათად ქრომოსომებს შორის ხდება არა აბსოლიტურად იდენტური უბნების გაცვლა (უთანაბრო კროსინგოვერი), რის გამოც ერთ ქრომოსომას მონაკვეთი გაორმაგებული (დუპლიკაცია) აქვს, მეორეს კი აკლია (დელეცია). კროსინგოვერის დროს შეიძლება გაიცვალოს როგორც დიდი (რამდენიმე გენის მქინე), ისე მცირე (გენსშიგა) მონაკვეთი.
ცვალებადობათა ფორმები კომბინაციური ცვალებადობა. რეკომბინაციის მეშვეობით ხორციელდება მშობლებში არსებული გენეტიკური მასალის შთამომავლებში გადანაწილება, რაც კომბინაციური ცვალებადობის საფუძველია. რეკომბინაცია არის უნივერსალური ბიოლოგიური მექანიზმი, რომელიც მთელ ცოცხალ სისტემაში-პროკარიოტებსა, ევკარიოტებსა და მათ ვირუსებში მოქმედებს: ევკარიოტულ ორგანიზმებში იგი სქესობრივი პროცესით ხორციელდება, პროკარიოტებში-კონიუგაცია, ტრანსფორმაცია და ტრანსდუქცია, ვირუსებში კი ერთობლივი ინფიცირება იწვევს. გენების ახალი თანაწყობა და მათი ახალი კომბინაციები ცვლიან გენოტიპს. ევკარიოტებში კომბინაციუეი ცვალებადობა სამი მნიშვნელოვანი პროცესის შედეგად ხდება: 1. მეიოზის დროს ქრომოსომათა კომბინაციების მიხედვით განსხვავებული გამეტები ყალიბდება; 2. ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს შორის მონაკვეთEბის რეციპროკული გაცვლით-კროსინგოვერით, რითაც შეჭიდულ გენთა ჯგუფებში გაერთიანებული ალელების გადანაწილება და ჯგუფების ახალი ვარიანტების ჩამოყალიბება ხდება; 3. განაყოფიერების დროს მამრობითი და მდედრობითი გამეტების შემთხვევითი შერწყმით.
ჯორი ჯორის მშობლები, ცხენი და ვირი განსხვავებულ სახეობებს წარმოადგენენ, ქრომოსომათა განსხვავებული რიცხვით; ცხენს გააჩნია 64 ქრომოსომა და ვირს კი _ 62 (ანუ 32 და 31 წყვილი, შესაბამისად; შედარებისათვის, ადამიანს გააჩნია 23 წყვილი ქრომოსომა). პირველი თაობის (F1) ჰიბრიდებიდან ჯორი უფრო იოლად მიიღება, ვიდრე ჯორცხენა (სანაშენე აჯილღა ცხენისა და ჭაკი ვირის შთამომავალი): ჭაკი ვირები ძალიან იშვიათად ახერხებენ ცოცხალი ჯორცხენის გაჩენას. ჯორს და ჯორცხენას 63 ქრომოსომა აქვთ, ანუ საშუალო მშობლების ქრომოსომათა რიცხვებს შორის. მშობლებიდან ჯორცხენა უფრო მეტად გავს ცხენს, ვიდრე ჯორი. ქრომოსომათა განსხვავებული სტრუქტურა და რაოდენობა, ასევე, მათი კენტი რიცხვი, ჩვეულებრივ, ხელს უშლის ქრომოსომებს მეიოზის დროს სწორ დაწყვილებასა და ნორმალური გამეტების წარმოქმნაში, რაც ჯორების უმეტესობას უნაყოფოს ხდის.
ევოლუცია სიმპატრიკული სახეობათა წარმოშობის ერთი ტიპი მოიცავს ორი მონათესავე სახეობის შეჯვარებას ახალი ჰიბრიდი სახეობების წარმოქმნის მიზნით. ეს არ ახასიათებთ ცხოველებს, რადგან ჰიბრიდული ცხოველები როგორც წესი, სტერილურნი არიან. ეს იმიტომ ხდება, რომ მეიოზის დროს, თითოეული მშობლის ჰომოლოგური ქრომოსომები სხვადასხვა სახეობიდან მომდინარეობს და წარმატებით დაწყვილება არ შეუძლიათ. თუმცა, ეს უფრო გავრცელებულია მცენარეებში, რადგან მცენარეები ხშირად აორმაგებენ საკუთარ ქრომოსომებს და წარმოქმნიან ამფიდიპლოიდებს. ეს კი თითოეული მშობლის ქრომოსომას საშუალებას აძლევს მეიოზის დროს წარმოქმნან შესაბამისი წყვილები, რადგან თითოეული მშობლის ქრომოსომა უკვე წყვილების სახითაა წარმოდგენილი. სახეობათა ასეთი წარმოქმნის მაგალითია მცენარეთა სახეობების — "Arabidopsis thaliana"-სა და Arabidopsis arenosa-ს შეჯვარება, რომლის შედეგადაც წარმოიქმნება ახალი სახეობა "Arabidopsis suecica". ეს მოხდა 20 000 წლის წინ; სახეობათა წარმოქმნის პროცესი განმეორდა ლაბორატორიაში, რამაც გენეტიკური მექანიზმების სწავლებას პროცესში ჩართვის შესაძლებლობა მისცა. მართლაც, სახეობებში ქრომოსომების გაორმაგება შესაძლოა გავრცელებული იყოს რეპროდუქციული იზოლაციის გამო, რადგან გაორმაგებულ ქრომოსომათა ნახევარი უბადლო მაშინ იქნება, როდესაც გაუორმაგებელ ორგანიზმებთან შეჯვარდება.