Top 10 similar words or synonyms for ақылынан

имамға    0.785400

танады    0.778406

ұйықтағанда    0.777000

емханаға    0.773637

қылықтардан    0.771957

күдер    0.763259

шешең    0.762132

елер    0.759029

ешкімде    0.756102

төлеге    0.755051

Top 30 analogous words or synonyms for ақылынан

Article Example
Бедлам Бедлам - хаос, шымшытырық, ақылынан адасқандар үйі.
Харли Квинн Джокер оны өзі өзгерген фабрикаға әкеліп, ол өзіне ұқсау үшін қышқылға толы күбіге лақтырады. Харлидің терісі аққа айналып, ақылынан адасады.
Макдауэлл Эдуард Александер 1888 жылы Макдауэлл өз әйелімен АҚШ-на оралады, және 1896 жылы Колумбия университетінің музыка саласындағы алғашқы профессоры болады. 1904 жылы сал ауыруына ұшырағаннан соң, ән шығару мен орындаудан қабілеттілігінен айырылып, ақылынан адасып, 47 жасында қаза тапты.
Маңғыстау тарихы Бекович-Черкасский өлімі төңірегіндегі жұмбақ әлі шешілген жоқ. Өткен ғасыр авторларының бір тобы оны әйелі мен қыздарының қайғысынан ақылынан алжасып, кешірімсіз қателік жіберді деп жазғырса, екінші тобы көрер көзге сатқындық жасады деп айыптайды. Не де болса, ол басқарған Хиуа жорығы сәтсіз аяқталады.
Мэри Тодд Линкольн Соғыстың аяқталуынан кейін бес күн өткен кезде, 1865 жылы 14 сәуірде Авраам Линкольн Форд театрында атылған. Қойылым кезінде жұбайының қасында отырған Мэри бұл қайғыдан арылмай, ақыры ақылынан адасты. 1875 жылы ұлы Роберт оны психиатриялық ауруханаға жатқызады. Қалған өмірін Мэри Линколь Францияда өткізді. 63 жасында 1882 жылы өмірден  озды. 
Сабырлылық “Ас-сабур” — Құран Кәрімде Құдайдың көркем есімдерінің бірінен аталып, оны Алланың ізгі сипаты деп біледі. Құдайға тән “сабыр” сипаты адам ақылынан тыс екені белгілі. Себебі ол уақыт пен мекенге тәуелді емес. Ал уақыт пен мекенге және өзінің пенделік әлсіздігіне байлаулы адам үшін, “Иеңдей болам деме, иеңе ұқса” деген аталар өсиетіне лайық, ниетін түзеп, ізгілікке ұмтылуы, сабырмен серік болуы рухани дамудың жолы.
Масғұт (дастан) Сөйтіп, шығыстан келген аңыз, мағыналы мазмұны бар легенда немесе притча ақынның өз ойын баяндауда керекке жаратылған шығармашылық материал ғана болып отыр. Абайды поэманың оқиғалары қызықтырып жетелемейді. Ол оқиғаларды, адамдарды барлық мінез істерімен, сөздерімен Абай өзінің дағдылы идеясына қарай пайдаланады. Сөйтіп, бұл поэманың өмір оқиғасынан, тартысынан тумайды. Қайта сол оқиға, тартысының бәрі ақынның ақылынан туады.
Шығыс аңызы Баяндалатын жай-жағдай басқа болғанымен, сол Масғұттың басынан кешкен уақиға. Және бұл да ғажайып сипаты бар өсиет әңгіме, тәмсіл түрінде келеді. Қысқаша еске түсірсек, баяғы "Қыдыр шал" бір уақытта Масғұтқа аян беріп, пәлен күні жауын жауады, сол жауын суының кеселі бар, барлық су бұзылады, ішкен адам жынды болады деп сақтандырған соң, Масғұт халифаға осы хабарды айтып, екеуі таза судан ішіп алып, аман қалады. Бірақ, есінен адасып, жынды болған жұрт хан мен оның уәзірі Масғұт ақылынан адасқан деп, өлтірмекші болады, оларды да бұзылған жынды судан ішуге мәжбүр етеді. Осы әңгімеден қандай ғибрат алуға болатынын Абай:
Ғұмыр "Сонан соң барша мақұлықтар өз жұмыстарын біліп, бет-бетіменен тарапты. Сонда адам да барып, өзіне әуел берген 30 жылдың ішінде бақытты дәурен сүріп, еш уайымсыз жас жігіт болып тұрыпты. Онан соң отыздан асып елуге шейін қатты жұмыстар қылып, мехнаттарменен жүріпті, түрлі шаруа қылып, көп қиналып. Бұл 20 жастың есебі баяғы есектен алған 20 жыл болады. Содан адам елуден асқан соң өзінің 70 жасына шейін оны-мұныларын жатып аңдиды, һәм өзінің үйін, нәрселерін сол уақытта һеш не болса оған күдіктенгіш келеді. Сол мезгілде кім болса соған айғайлап, һәм сүйек жұтудан да таймайды. Адамның сол жастары иттен алған жылдары болады. Сонан 70-тен асқан соң ажардан, ақылынан айрылады, бала рәуішті болады, ол уақытта бүкірейіп, иіліп те кетеді, балаларға һәм әркімге ермек ойын болады. Сол жастар өз еркіменен маймылдан алған жылдары болады»".
Ләйлі - Мәжнүн "Ләйлі - Мәжнүн" - Шығыс халықтарында көне заманнан кең тараған ғашықтық дастан. Онда 7 — 8 ғ. аралығында өмір сүрген араб ақыны Каис ибн Муадтың махаббаты жырланады. “Ләйлі - Мәжнүн” дастанын кейін бір жүйеге түсіріп, алғаш біртұтас поэмаға айналдырған Әзірбайжан ақыны Гәнжәуи Низами. Кейін Дехлеви, Жәми, Науаи, Физули, т.б. ақындар жырлады. Парсы, түркі халықтары Мәжнүннің Ләйліге арнап шығарған өлеңдерімен таныс болған. Дастанның оқиға желісі: Араб елінде бір перзентке зар болған дәулеті асқан бай Алладан жатса-тұрса бала сұрайды. Тілегі қабыл болып, бір ұл көреді. Каис ер жеткенде Ләйліні көріп, ғашықтықтың торына шырмалады. Қыздың сұлулығына қайран қалған жігіт есінен танып, ақылынан адасады. Әкесі Ләйліні басқа адамға қосады. Мұны естіген ғашық жігіт жапан түзді кезіп кетеді. Сөйтіп, Каис “Мәжнүн” аталады. Елден жырақ кеткен Мәжнүннің көкірегі толған ащы шерді ұшқан құс пен жортқан аңнан басқа ешбір жан түсінбейді. Жапа шегіп, жаны күйзелген Мәжнүн Ләйлінің өлгенін естігенде есінен танады. Сүйгеніне қолы жетпей бұл өмірден ол да өтеді. Кейбір ғалымдар “Ләйлі - Мәжнүн” жырын сопылық поэзия үлгісінде жазылған, символдық мәні терең жыр деп таниды. “Мәжнүн” сөзі “есінен адасу” мағынасын беріп, Ләйліге деген махаббат Аллаға ғашықтықтың символы ретінде берілген дейді зерттеушілер. “Ләйлі - Мәжнүннің” қазақ арасында көп таралған нұсқасын 1902 ж. “Мәшһүр ғашық мағшұқ Ләйлі мен Мәжнүн хикаясы” деген тақырыппен Ш.Хұсайынов мұрагерлері Қазан қ-ндағы ун-т баспасынан басып шығарған. Нұсқа 45 беттік, негізінен қара сөзбен өлең аралас жазылған. Бұл кітап ҚР ӨҰА Орт. ғыл. кітапханасында сақтаулы. Қазақ арасына кең тарағаны Ш.Құдайбердіұлы жырлаған Физули нұсқасы. Ол “Шолпан” журналының 1922 ж. 2, 3-сандарында, 1923 ж. 4, 5, 6, 7, 8-сандарында басылған. С.Сейфуллин 1935 ж. осы нұсқаны жеке кітап етіп шығарған. Низами жазған “Хамса” (“Бес кітап”) жинағынан қазақ тіліне аударылған “Ләйлі — Мәжнүн” поэмасы 1947, 1962 ж. жеке кітап болып басылды.