Top 10 similar words or synonyms for ჩუქჩებს

ფეანორს    0.841362

ვარგებს    0.834630

სპარსელებსა    0.821988

შვილებსაც    0.814549

ადებდა    0.812470

ჯუჯებზე    0.811781

დაერტყათ    0.810448

რკინაზე    0.807846

სიდდჰი    0.806315

ეჭვმიტანილებს    0.804699

Top 30 analogous words or synonyms for ჩუქჩებს

Article Example
რუსულ-ჩუქჩური ომები ამ სახელით ცნობილია რუსულ ჯარებსა და მათი მოკავშირე კორიაკული და იაკუტური ტომებსა და ჩუქჩებს შორის შეიარაღებული კონფლიქტები XVII- XVIII საუკუნეებში.
რუსულ-ჩუქჩური ომები პავლუცკიმ 1736 წელს ისევ გაილაშქრა ჩუქჩების წინააღმდეგ. კაზაკების გადმოცემის თანახმად, დაუმორჩილებელ ჩუქჩებს უმოწყალოდ ხოცავდნენ. ბევრი ჩუქჩური ოჯახ თვითმკვლელობას არჩევდა დამორჩილებას.
ჩუქჩები ჩუქჩებს ჰქონდა ორი ტიპის საცხოვრებელი - მუდმივი და გადასატანი ცალკე.  ბინადარ ჩუქჩებს გააჩნდათ ორი ცაცხოვრებელი - ერთი საზამთრო, მეორე - საზაფხულო სეზონისთვის (იარანგი). ზამთარში ისინი იყენებდნენ ნახევრადმიწისქვეშა სახლებს, რომლეთა ტიპი და კონსტრუქცია ნასესხები იყო ესკომოსებისაგან. აღწერების მიხედვით, რომლებიც XVIII საუკუნიდან შემორჩა, ჩანს, რომ ეს სახლები ხისგან, ვეშპების ყბებისა და ნეკნებისგან იყო გაკეთებული. 
ჩუქჩები ჩუქჩებს ემეზობლებიან: ბერინგის ზღვის სანაპიროზე -  ესკიმოსები, სამხრეთით - კორიაკები, მდ. კოლიმის დასავლეთით - იაკუტები და იუკაგირების რამდენიმე ოჯახი. მათ მეზობლად აგრეთვე ცხოვრობენ ჩუვანცები, რომლებიც წარსულში იუკაგირების შტოს მიეკუთვნებიდნენ.
ჩუქჩები დეტალურობით არის აღწერილი. ჩუქჩებს სჯეროდათ იმისიც, რომ მელების, წავებისა და სხვა ცხოველების მახეში გაბმა შურისძიების სურვილით ხდება. მობადირეებს ჯერათ მარადიულად მიმდინარე სისხლისგების პროცესისა ცხოველებსა და ადამიანებს შორის.
ჩუქჩები ჩუქჩების შესახებ პირველი ცნობების ავტორები XVII-XVIII ს. საქმიანობის მიხედვით მათ ყოფენ  „მეირმე“,  „მსხდომარე“ და „მოსიარულე“ ტომებად. მეირმე ჩუქჩებს, თავისთავად, ჰყავდათ ირმები, ეწეოდნენ მომთაბარე ცხოვრების წესს. „მსხდომარე“ ჩუქჩებს უწოდებდნენ იმათ, ვინც  ბინადარ ცხვორებას ეწეოდა და ირმებს მხოლოდ გადაადგილებისთვის იყენებდა. „მოსიარულე“ ჩუქჩები კი იყვნენ ბინადარი ზღვის ცხვოველებზე მონადირეები, რომელთაც არ გაანჩნდათ ირმები და არც ძაღლებს იყენებდნნე გადაადგილებისთვის. თუმცა ირმების მწყემსობის განვითარებასთან ერთად მათზე ნადირობის მნიშვნელობა ამ საზოგადოებაში ნელ-ნელა ეცემა.
რუსულ-ჩუქჩური ომები ანადირის ექსპედიცია დასაწყისიდანვე პრობლემური აღმოჩნდა. იაკუტსკში ჩასვლამდე შესტაკოვმა და პავლუცკიმ იჩხუბეს და ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად დაიწყეს მოქმედება. პავლუცკი რაზმის დიდ ნაწილთან ერთად 1729 წლის 3 სექტემბერს ანადირის ფორტში ჩავიდა. აქედან მან 1730 და 1731 წლებში გაილაშქრა ჩუკოტკის ნახევარკუნძულზე. მიუხედავად ჩუქჩების დარბევისა, ამ ლაშქრობებს სასურველი შედეგი არ მოყვა, ჩუქჩებს უწინდებურად არ სურდათ რუსეთის ქვეშერდომები გამხდარიყვნენ. 1733 წელს კი ჩუქჩები თვითონ დაესხნნ ანადირს და გაიტაცეს ირმის ჯოგები.
რუსულ-ჩუქჩური ომები პლაცუცკის რაზმის დამარცხებამ სენატს უბიძგა ანადირში დამატებითი ძალები გადაესროლა. რუსები უკვე ისე ენერგიულად აღარ ებრძოდნენ ჩუქჩებს. 1748 - 1755 წლებში სამჯერ მოხდა გალაშქრება მდინარე ანადირის სანაპირიოებზე, ნახევარკუნძულზე კი უკვე აღარ გადასულან. ჩუქჩები ერიდებოდნენ დიდ რუსულ რაზმებთან დაპირისპირებას. ისინი თავს ესხმობდნენ რუსების მოკავშირე იუკაგირებს და კორიაგებს, ასევე რუსების მცირე რაზმებს. 1754 წელს ისინი ანადირამდეც მივიდნენ, მაგრამ ბრძოლას თავი აარიდეს.
რუსულ-ჩუქჩური ომები 1744 - 1746 წლებში მან 400-650 ჯარისკაცთან ერთად სამჯერ გაილაშქრა ჩუკოტკაზე. ლაშქრობები უშედეგოდ დასრულდა. ჩუქჩებმა უარი თქვეს რუსებთან ღია შეტაკებებზე და ტუნდრას აფარებდნენ თავს. 1747 წელს სენატმა ისევ მოითხოვა ჩუქჩების სამხედრო ძალით დამორჩილება. ჩუქჩები თავს დაესხნენ კორიაკებს, რომლებიც ანადირის გარნიზონის ირმებს მწყემსავდნენ და მთელი ჯოგი გაიტაცეს. პლავუცკი 97 კაციანი რაზმით დაედევნა მათ. 14 მარტს იგი დაეწია ჩუქჩებს და თავს დაესხა. ჩუქჩებმა პირველივე გასროლის შემდეგ, არ აცალეს კაზაკებს გადაეტენათ თოფები, შეეტკინნენ მათ და დაამარცხეს. პლავუცკი, 40 კაზაკი და 11 კორიაკი დაიღუპნენ ბრძოლაში. ჩუქჩებმა ხელში ჩაიგდეს იარაღი, ტყვია-წამალი, 1 ზარბაზანი და ალამი.
ჰიპერბორეელები მითის შინაარსი ნაკლებად შეეფერება შორეული ჩრდილოეთის ჰავას: ნეტართა მხარეა, მზე ექვს თვეს არ ჩადის, ხილი უცებ მწიფდება, ბედნიერი ხალხი აპოლონს ემსახურება, ქიშპი არ იციან, შრომა და ჯაფა; ათასი წელი იცოცხლებდნენ, მაგრამ ბეზრდებათ ცხოვრება და საზეიმოდ ხტებიან ქარაფებიდან ზღვაში, ან წყნარად შედიან და შეუმჩნევლად კვდებიანო. ჯადოქრებიც არიან, განძის მპოვნელნი. უფრო სარწმუნოა, რომ ლაპარაკია თესალიაზე, სადაც აპოლონის კულტის უძველეს ძირებს ეძებენ. თვით ჰიპერბორეოსი ხორცშესხმული გმირია. აპოლონიოს დედამ ლეტომ შვა მიწაში. ამიტომ დელფოში გადასახლებამდე აპოლონიც აქ იყო, მერეც ხშირად ნახულობდა ჰიპერბორეეთს; აქ ჰქონია შენახული მოწამლული ისრები, რომელთა შემწოებითაც კიკლოპები დახოცა და ზევსის სასჯელი დაიტეხა. საერთოდ, ამ საოცარი მითოლოგიური ხალხის ამბავი მჭიდროდაა დაკავშირებული დელფოს, დელოსის და ტემპეს დაძრებთან. აპოლონი აქ გაზაფხულიდან შემოდგომამდე იმყოფებოდა, ე. ი. მზესთან ერთად: მზე გაზაფხულზე ამოდიოდა, შემოდგომაზე ჩადიოდა, ე. ი. წელიწადში ერთხელ ამოდიოდა, ერთხელ ჩადიოდა, ექვსი თვე დღე იყო, ექვსი ღამე: აქედან წასულ ჰიპერბორეოსს მიეწერებოდა დელფოს დაარსებაც. დღეს ჰიპერბორეელებს ეძახიან ჩუქჩებს, იუკაგირებს, კამჩადალებს, ესკიმოსებს და პოეტურად ეს ყველაზე სწორია.