Top 10 similar words or synonyms for ფოსფორის

კალციუმის    0.939513

ამიაკის    0.935845

კალიუმის    0.932160

მჟავას    0.931229

გოგირდის    0.929958

ტუტე    0.928070

სილიციუმის    0.927016

ნახშირბადი    0.923980

ნატრიუმის    0.923606

ლითონთა    0.923045

Top 30 analogous words or synonyms for ფოსფორის

Article Example
ფოსფორის ციკლი მინერალებისა და ცხოველთა ძვლების შედგენილობაში ფოსფორი ძირითადად კალციუმის ფოსფატის სახით შედის. ფოსფატური ქანებიდან ფოსფორს მცენარე მხოლოდ მჟავა ნიადაგებიდან იტვისებს. მჟავას მოქმედებით ნიადაგში არსებული წყალში უხსნადი ფოსფატები წყალში ხსნად დიჰიდროფოსფატებად გარდაიქმნება და მცენარის ფესვებით შეიწოვება. კვებითი ჯაჭვით მცენარეთა ორგანიზმებიდან ორგანული ფოსფორი ცხოველთა ორგანიზმებში გადაადგილდება. მოხმარებისა და ორგანიზმების სიკვდილის შემდეგ ფოსფორი ისევ მთის ქანებსი დაილექება ან გრუნტის წყლით წყალსატევებში ჩაედინება. წყალმცენარეების მიერ შთანთქმული ფოსფორი ისევ კვებით ჯაჭვში ერთვება და ილექება.
ფოსფორი თეთრ ფოსფორს აქვს ორი ფორმა, დაბალ-ტემპერატურული β-ფორმა და მაღალტემპერატურული α-ფორმა. ორივე შეიცავს ფოსფორის P4 ტეტრაედრს, როგორც სტრუქტურულ ერთეულს, სადაც ფოსფორის თითოეული ატომი დაკავშირებულია ფოსფორის სამ სხვა ატომთან ერთმაგი ბმით.
ფოსფორი აზოტთან შედარებით ფოსფორის ქიმიური აქტიურობა უფრო მაღალია. ფოსფორის ქიმიურ თვისებებს მეტწილად განსაზღვრავს მისი ალოტროპიული მოდიფიკაცია. თეთრი ფოსფორი ძალიან აქტიურია, მისი ქიმიური აქტიურობა მკვეთრად მცირდება წითელ და შავ ფოსფორში გადასვლის პროცესში. თეთრი ფოსფორი სიბნელეში ანათებს, ნათებას განაპირობებს ფოსფორის ორთქლის ჟანგვა, ოქსიდებამდე.
ტომასის პროცესი თომასის პირველ პროცესში მიმდინარეობს სილიციუმის, მანგანუმისა და ნაწილობრივ ფოსფორის ინტენსიური ამოწვა. შედარებით ნელა მიმდინარეობს ნახშირბადისა და რკინის ამოწვის პროცესები. ფოსფორის დაჟანგვის პოდუქტს - ფოსფორის ანჰიდრიდს - P2O5-ს ვერ შესწევს წიდაში დაკავების უნარი, თუ მასში არ არსებობს მისი შემაკავებელი კალციუმი ჟანგი CaO, რომელიც P2O5-თან იძლევა მდგრად კალციუმის ტეტრაფოსფატს. ამასთან, კირი მხოლოდ მესამე პერიოდის დასაწყისიდან გადადის აქტიურ თხევად მდგომარეობაში. ამასთან დაკავშირებით თომასის პროცესის პირველ პერიოდში ლითონში არსებული ნაშირბადის მაღალი შემცველობით წარმოებს ფოსფორის ანჰიდრიდიდან თავისუფალი ფოსფორის აღდგენა და ლითონში გადასვლა. ამის გამო ფოსფორის დაჟანგვისა და ეგზოთერმული სითბო მთლიანად შთაინთქმება მისი აღდგენის ენდოთერმული რეაქციით. ამ პერიოდში დაჟანგული სილიციუმი, მანგანუმი და რკინა წარმოქმნის რკინისა და მანგანუმის ორმაგ სილიკატს, რომელიც რეაგირებს კირთან.
ფოსფორი ფოსფორის (III) ოქსიდი, P4O6 (ტეტრაფოსფორ ჰექსოქსიდი) და ფოსფორის (V) ოქსიდი, P4O10 (ტეტრაფოსფორ დეკოქსიდი) წარმოადგენენ ფოსფორის ოქსიმჟავების ანჰიდრიდებს. ისინი ადვილად შედიან რეაქციაში წყალთან. P4O10 წარმოადგენს კარგ წყალწამრთმევ აგენტს, მას შეუძლია წყალი წაართვას აზოტმჟავას - HNO3. P4O6-ის სტრუქტურა მსგავსია P4, სადაც ყოველი P-P ბმა მყარდება ჟანგბადის საშუალებით.
ფოსფორი P4O10 აღნაგობა მსგავსია P4O6-ის აღნაგობისა, მხოლოდ ყოველი ფოსფორის ატომი დამატებით უშუალოდ ორმაგი ბმით უკავშირდება ჟანგბადის ატომს. ფოსფორის ოქსიმჟავები შეიცავენ მჟავურ პროტონებს, რომლებიც უკავშირდებიან ჟანგბადს და არამჟავურ წყალბადის ატომებს, რომლებიც პირდაპირ უკავშირდებიან ფოსფორის ატომს. ფოსფორი იძლევა ბევრ ოქსიმჟავას, მათგან მნიშვნელოვანია მხოლოდ ექვსი, რომელთაგან სამი, ჰიპოფოსფოროვანი მჟავა, ფოსფოროვანი მჟავა და ფოსფორმჟავა არიან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი.
ტომასის პროცესი ბესემერის პროცესის მსგავსად, თომასის პროცესში მინარევების დაჟანგვა უმთავრესად ცირკულაციის ზონაში მიმდინარეობს. ამასთან, თომასის პროცესში იჟანგება არა მხოლოდ ნახშირბადი, მანგანუმი და სილიციუმი, არამედ ფოსფორიც. ფოსფორის დაჟანგვის შედეგად წარმოქმნილი ფოსფორის ანჰიდრიდი წიდაში გადადის იონების ფორმით.
დარიშხანი კალიფორნიაში ტბა მონოში ნაპოვნი იქნა ბაქტერია GFAJ-1, რომლის დნმ-ის შემადგენლობაში ფოსფორის მაგივრად შედის დარიშხანი.
პარატჰორმონი სინ.: პარათირეოიდული ჰორმონი) — ჰორმონი, რომელიც წარმოიქმნება პარაფირისებრი ჯირკვლების მიერ. არეგულირებს ორგანიზმში კალციუმისა და ფოსფორის ცვლას.
ვიტამინები გამოყენება:აუცილებელია კალციუმის და ფოსფორის შეწოვისთვის და მათი გადასვლისთვის ძვლებსა და კბილებში.შესაძლოა მოქმედებდეს პარათჰორმონთან ერთად.