Top 10 similar words or synonyms for դարաշամբի

օծոփի    0.916752

ծառուկ    0.913154

vrej    0.908327

ղարամյան    0.905547

schaff    0.905105

խուլիկ    0.903923

կաթնաղբյուրի    0.903466

քերեսթեճյան    0.898919

վժան    0.898907

դառնի    0.898362

Top 30 analogous words or synonyms for դարաշամբի

Article Example
Հակոբ Դ Ջուղայեցի Այս տեսակետից հիշատակելի են Ս. Գայանեի և Ս. Հռիփսիմեի վկայարանների նորոգումը, և հատկապես Դարաշամբի Ս. Ստեփանոս Նախավկայի վանական համալիրի հիմնովին վերաշինությունը, որը դարի մեծագույն պատմագիր Առաքել Դավրիժեցին նկարագրում է անթաքույց հիացմունքով։
Ս. Ստեփանոս Նախավկայ Ստեփանոս Նախավկայի անունով Հայաստանի մէջ վանքեր ու մատուռներ կառուցուած են, որոնցմէ նշանաւոր են Ջուղայի Ս. Ստեփանոս Նախավկայ, Դարաշամբի Ս.Ստեփանոս Նախավկայ, Դողսի Ս. Ստեփանոս Նախավկայ, Աստապատի Ս. Ստեփանոս Նախավկայ վանքերը։
Հակոբ Դ Ջուղայեցի Իր հայրապետության տարիներին Հակոբ Դ Ջուղայեցի կաթողիկոսը նախ ավարտին է հասցնում Փիլիպոս կաթողիկոսի սկսած Սբ. Էջմիածնի զանգակատան կառուցումն ու քանդակազարդումը, ինչպես նաև վերաշինում Դարաշամբի Ս. Ստեփանոս Նախավկա վանքը, նորոգում է Սբ. Հռիփսիմեի, Սբ. Գայանեի վանքերը։
Ստեփանոս Նախավկա Ստեփանոս Նախավկայի անունով Հայաստանում վանքեր ու մատուռներ են կառուցվել, որոնցից նշանավոր են Ջուղայի սուրբ Ստեփանոս Նախավկա, Դարաշամբի սուրբ Ստեփանոս Նախավկա, Դողսի սուրբ Ստեփանոս Նախավկա, Աստապատի սուրբ Ստեփանոս Նախավկա վանքերը։
Կնիք հավատո «Կնիք Հավատոն» կարևոր դեր է խաղացել Հայ եկեղեցու և հայ ժողովրդի ազգային ինքնուրույնության համար մղված պայքարում։ Բացի բուն հավատի խնդրից բացառիկ արժեք ունի նաև հայ թարգմանական մատենագրության պատմության համար։ Բնագիրը գիտությանը հայտնի է XIV–XV դդ. մեկ ընդօրինակմամբ, որը 1911-ին Դարաշամբի Ս. Ստեփանոս Նախավկա վանքում հայտնաբերել և 1914-ին ընդարձակ ներածականով հրատարակել է Կարապետ եպիսկոպոս Տեր-Մկրտչյանը։
Սուրբ Քրիստոս Ամենափրկիչ վանք (Ջուղա) Մեսրոպ Սմբատյանցի ենթադրությամբ Ամենափրկիչը հիմնվել է 1271 թվականին, պարոն Վահրամի կողմից։ Սակայն այս վանքի մասին գրավոր աղբյուրներում 1271 թվականից ավելի հին տեղեկություն կա։ Այսպես, օրինակ, Ամենափրկիչը հիշատակվում է Խաչիկ կաթողիկոսի՝ 976 թվականին Աշոտ Շահնշահ թագավորի կողմից Դարաշամբի Սուրբ Ստեփանոս վանքին կալվածքներ ընծայելու փաստը հաստատող վավերագրերում։
Նախիջևանի հայ բնակչության բռնագաղթ (1605) XVII դ. սկզբներին Նախիջևանի երկրամասը՝ էթնիկ տեսանկյունից Հայաստանի միատարր կազմ ունեցող շրջաններից էր, որտեղ բնակչության ճնշող մեծամասնությունն հայեր էին։ Վերոհիշյալի մասին ուշագրավ տեղեկություններ է հաղորդում XVII դարի վերջի եվրոպացի ճանապարհորդ, հիսուսյան միսիոներ Վիլլոտը, համաձայն որի Նախիջևանն, ըստ տեղաբնիկների հաղորդման, նախկինում ուներ 40 հազար ծուխ բնակչություն։ 1605 թ. շահ Աբբաս I-ը (1587-1629 թթ.) իր կազմակերպած բռնագաղթով, Նախիջևանի երկրամասից տեղահանեց և Պարսկաստանի խորքերն ուղարկվեց ավելի քան 150 հազար հայ։ Նախիջևանի երկրամասն ընդգրկում էր Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Նախճավան և Գողթն, Սյունիքի՝ Վայոց ձոր, Ճահուկ, Երնջակ ու Ծղուկք գավառներն։ Այն հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից էր Երևանի, արևելքից՝ Ղափանաթի օրոտին։ Երկրամասի բնական սահմաններն անցնում էին արևմուտքում՝ Արփա գետով, հյուսիսում՝ Վարդենիսի լեռնաշղթայով, արևելքում՝ Սյունյաց լեռնաշղթայով, հարավում՝ Արաքս գետի երկարությամբ ձգվող հարթավայրով։ Նախիջևանը բաժանվում էր երկու մեծ շրջանների՝ Ջուղայի և Շահապունիքի, որոնց գլխավոր քաղաքներն էին՝ Օրդուբադն ու Նախիջևանը։ Սրանք իրենց հերթին տրոհվում էին մահալների, Ջուղան՝ Ազատ-Ջիրանի ու Դարաշամբի, Շահապունիքը՝ Դարալագյազի մահալի ու Սիսականի օլքայի։ Ազատ-Ջիրանի մահալը տարածվում էր Գեղան գետի ավազանում, ընդգրկելով Մեծ Հայքի Վասպուրական ու Սյունիք նահանգների Գողթն ու Երնջակ գավառներն, արևելքում սահմանակցում էր Սյունյաց լեռնաշղթային։ Սրան արևմուտքից սահմանակից էր Դարաշամբի մահալը, որից բաժանվում էր Երնջակ գետով, ընդգրկում էր Վասպուրականի՝ Նախճավան ու Սյունիքի Ճահուկ գավառներն։ Դարաշամբի մահալը փռված էր Նախիջևան գետի ավազանում։ Այն արևելքից սահամանակից էր Երնջակ գետին, հյուսիսից՝ Վայոց ձորի լեռներին, արևմուտքից՝ Արփա գետին, հարավային սահմանն հասնում էր մինչև Արաքս գետ։
Ուշ միջնադարի հայկական ճարտարապետություն XII դարի վանական համալիրներին բնորոշ է հորինվածքներում պաշտամունքային և պաշտպանական խնդիրների զուգակցումը։ XVII-XVIII դարերում պաշտպանական նպատակներով ամրացվել և հարմարեցվել են Գնդեվանքը, Նորավանքը, Տաթևի, Թադեի, Հոգյաց վանքերը և այլն։ XVII դարի նորակառույց համալիրներում է ձևավորվել վանք-ամրոցի հորինվածքը, որի բնորոշ նմուշներից են Տաթևի Մեծ անապատի, Շատիվանքի, Խոր վիրապի, Ամարասի, Դարաշամբի Սբ. Ստեփանոս Նախավկայի, Ագուլիսի Սբ Թովմայի և այլ համալիրներ։ Ճարտարապետական համակառույցների կազմավորման ընթացքում մեծ դեր են ունեցել աշխարհիկ շինությունները՝ բնակելի շենքերը, սեղանատները, գավիթներն ու աստիճանաձև զանգակատները։
Ս. Ստեփանոս Նախավկայ Իրանի պատմական եկեղեցիներու կեդրոնի տնօրէնը հայալեզու մամլոյ ներկայացուցիչներուն բացատրութիւն տալով ըսած է, թէ Ս. Ստեփանոս եկեղեցին, որ կը պատկանի Սեֆեան դարաշրջանին, 500-400 տարուան անցեալ ունի: Վերջերս պարզուած է, որ Ս. Ստեփանոսի մէջ աշխատող վարպետը, երբ տեղափոխուած է Նոր Ջուղա, Սպահան, աշխատած է որոշ եկեղեցիներու մէջ, ուր կարելի է տեսնել նոյն բարձրաքանդակները եւ նոյն մանրանկարչութիւնները: Իւրայատուկ է Դարաշամբի գիւղի գմբէթը: Աշխարհի վրայ նման բան գոյութիւն չունի, որովհետեւ թէ՛ մզկիթաձեւ է եւ թէ՛ եկեղեցաձեւ:
Հայաստանի եկեղեցական ճարտարապետություն 15-16-րդ դարեր անբարենպաստ քաղաքական և տնտեսական պայմանների պատճառով եկեղեցական շինարարությունը Հայաստանում ընդհատվել է (երկիրը դարձել էր Թուրքիայի և Իրանի միջև պատերազմների թատերաբեմ)։ Միայն 17-րդ դարի սկզբին պայմաններ են ստեղծվել քանդված եկեղեցիները նորոգելու և նորերը կառուցելու համար։ 17-18-րդ դարերի եկեղեցաշինության առանձնահատկությունը եղել է եռանավ բազիլիկների զանգվածային կառուցումը։ Ի տարբերություն վաղ միջնադարի, 17-18-րդ դարերը բազիլիկները ծածկվել են ընդհանուր երկթեք տանիքով։ Գմբեթավոր եկեղեցիներ քիչ են կառուցվել և պատկանել են գմբեթավոր դահլիճի (Էջմիածնի Շողակաթ վանքի եկեղեցի, Խոր վիրապի վանքի Սուրբ Աստվածածին, Հավուց թառ վանքի գլխավոր եկեղեցիները) կամ քառամույթ գմբեթավոր բազիլիկի տիպին (Մուղնու Սուրբ Գևորգ վանք, Ագուլիսի Սուրբ Թովմա առաքյալ վանք, Ապրակունիսի Սուրբ Կարապետ վանք, Մեղրու Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի և այլն)։ Հայաստանի 17-18-րդ դարերը վանքերի ճարտարապետության բնորոշ առանձնահատկությունը երկու տարբեր նշանակության և քաղաքաշինական հորինվածքների՝ կրոնանակն կենտրոնի ու պաշտպանմունքի համալիրի զուգակցումն է։ Վանքերն ու այդ դարերում տարածված ճգնավորական մենաստանները՝ անապատները, շրջապատվել են բուրգերով ամրացված հզոր պարիսպներով։ Այդպիսի վանք-ամրոցներ են Շատին վանքը, Արտազի Սուրբ Թադե վանքը, Դարաշամբի Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա վանքը, Տաթևի Մեծ անապատը, Ագուլիսի Սուրբ Թովմա, Խոր վիրապի վանքերը։ Մյուս առանձնահատկությունը վանական համալիրի կազմակերպումն է կենտրոնում ազատ կանգնած միակ եկեղեցու շուրջը, որը ողջ համալիրի գերիշխող տարրն է։ 17-18-րդ դարերը տարածված էր եկեղեցիների արևմտյան, հազվադեպ՝ հարավային ճակատին կից երկհարկ զանգակատների կառուցումը և եռակամար սրահների կցումը։