Top 10 similar words or synonyms for higiene

garbitasun    0.732328

kontsumo    0.727881

kapital    0.726014

elikagaien    0.722225

higienea    0.717904

halatan    0.713233

baliabideen    0.712634

kirurgia    0.706661

gaitasun    0.697973

kontsumorako    0.697195

Top 30 analogous words or synonyms for higiene

Article Example
Higiene Mikroorganismo edo mikrobioak hartzen dituen pertsonak gaixotasunari aurre egin diezaioke bere immunitate-sistemaren bitartez. Mikrobioen aurka pertsonek erresistentzia-maila ezberdinak izaten dituzte. Haurrak, agureak eta gaixorik dauden pertsonak probabilitate handiagoz infektatu eta gaixotzen dira eta higiene zorrotzarekin tratatu beharreko kolektiboak dira. Higienearen helburua ere bada, pertsona hauen ongizatea bermatzea gaixotasunei aiseago aurre egiteko .
Higiene Nolanahi ere, infekzio-iturri izan daitezkeen objektuak eta tokiak ekidin egin behar dira. Kontuan hartu behar da objektu bat kutsaturik geratuko dela kutsatuta dagoen objektu edo pertsona batekin kontaktua izan badu. Bestela, isolamendua eta hesiak jartzea gomendatzen da. Toki publikoetan, komun-gela eta sukaldeetako ateak itxita egon behar dira eta maratilak baztertu egiten dira. Igerilekuetan, adibidez, gomazko oinetakoak erabiltzea gomendatzen da zoruarekin ukipena ekiditeko. Janariarekin edo gaixoekin harremanak dituzten langileek, ospitaleetan eta jatetxeetan esaterako, erabili eta botatzeko maskara, txano eta eskularruak erabiltzen dituzte euren lanetarako. Ohikoak dira baita ere erabili eta botatzeko mahai-tresnak eta emakumeek hilerokoan erabili ohi dituzten babeski edo konpresak eta tanpoiak dira.
Higiene Higiene pertsonala norberak (edo beste baten laguntzaz, pertsona ezinduen kasuan) egunerokoan burutzen duen higienea da. Gizakiaren azalak, ileak eta azkazalek eta kanpoaldera dauden mukosek (begiak, sudurra, belarriak, ...) ingurumenaren hautsa eta bestelako partikulak biltzen dituzte. Euren funtzioa behar bezala bete dezaten eta, zaurien kasuan esaterako, pilatutako zikinkeria patogenoen iturri izan ez dadin, beharrezkoa da gorputza garbitzea. Azala garbitu eta ilea eta azkazalak moztea erosotasuna eta ongizatea dakartela ere hauteman da, animaliengan ere ikus daitekeenez. Higiene desegoki baten ondorioz, ilean zorriak izan daitezke. Gorputzaren garbiketa egiten ez denean, usain desatseginak ere sor daitezke. Gorputzak berak ere bere hondakinak sortzen ditu: sudurreko mukiak, kaka eta pixa, besteak beste, gorputzak berak barruan egin duen garbiketa prozesu baten ondorio dira. Horiek behar bezala kanporatzen ez badira, arazoak sor daitezke osasunean: mukiak sudurrean utziz, arnas hartzeko arazoak izan daitezke; kaka-arrastoak behar bezala garbitzen ez badira, arrasto horiek usain txarra sortu eta infekzio-iturri izan daitezke, adibidez. Aldi berean, munduko kultura guztietan gorputzaren hondakinek atzerakoa eman eta zikinkeriatzat hartzen dira . Higiene pertsonalak nork bere itxura edertzen eta gizarte harremanak ahalbidetzen ere laguntzen du. Higiene pertsonalaren ereduak kulturaz kultura ezberdinak direla hartu behar kontuan, ordea. Norberaren preferentzia eta baloreek ere alda dezakete higienerako joera, higiene pertsonala aukera bat baita azken batean.
Higiene Higiene irizpide orokorren arabera, higiene pertsonalerako egokitzat jotzen dira gorputza egunero garbitzea, ur berozko dutxa edo bainu baten bitartez, xaboia eta xanpua erabiliz. Dutxa edo bainua hartzean, komeni da azaleko txoko guztiak ondo garbitzea: besapeak, belarriak, hanka tartea, ipurdia eta sexu-organoak. Dutxa eta bainua egunaren amaieran edo hasieran egin ohi da, baina lan egin edo kirol-jardueretan aritu ondoren ere komeni bat dutxatzea. Oinek egunean zehar asko sofritzen dute eta beharrezkoa da oinetako eta galtzerdi egokiak janztea. Galtzerdiak eta barne-jantziak (kuleroak, galtzontziloak eta azpiko kamisetak) egunero aldatzea ere komeni da, usain txarrak eta egunean zehar hartu duten izerdia ekidin eta, dutxaren edo bainuaren ondoren, garbiaren gainean berriz ere garbi janzteko. Kaka egin ostean, ipurdia ongi garbitu behar da komuneko paperaz, harik eta azken paper-zatia garbia izan arte. Pixa egin ondoren, zakila ongi astindu eta alua paper batez garbitu behar da azken pixa-tantak ezabatzeko. Emakumeek babeskiak erabili ohi dituzte euren hilerokoan zehar odol-jarioaz kuleroak eta hanka tartea ez zikintzeko. Hilerokotik kanpo ere, fluxu baginalerako babeski txikiak ere erabili ohi dituzte.
Higiene Lantokietan patogeno edo substantzia kimiko arriskutsuekin lan egin behar izaten dute langileek. Lanpostuari dagokion zereginek beraiek ere langilearen ongizate fisiko eta mentala erasan dezakete. Gaitz hauek denak aurreikusi eta prebenitzeko lan higieneak edo higiene industrialak lanpostuaren arriskuak aztertu, ezabatu edo apaldu eta langileei behar bezalako prestakuntza ematen die gaixotasun profesional hauen arriskua minimotzeko, eskumena duten erakundeek ezartzen dituzten lan-arautegien bitartez edo langilearen beraren ekimenez. Lanpostuan gerta daitezkeen istripuak prebenitu egiten dituen lan segurtasunarekin batera antolatu ohi da.
Higiene Lan higieneak kontrolatu beharreko substantzia eta faktoreak hautsa, kea eta bestelako gai arriskutsuak izan daitezke (amiantoa, disolbatzaileak) izan daitezke. Lantegiaren jarduera zein den, arriskuak fisikoak (gehiegizko beroa, erradiazioak) eta biologikoak (mikrobio patogenoekin lan egiten denean) ere izan daitezke. Higiene indutrialerako lehen pausoan, langilea erasaten duten kutsatzaile eta arriskuak identifikatu behar dira. Batzuetan, arriskuak oso arinak dira eta prebentziorako ekimen sinple eta arruntekin minimotzen da arriskua: garbiketa zorroztuz, airea berrituz edo langileen errotazioak edo txandak antolatuz. Beste kasu guztietan, arriskuen ebaluazio zorrotza egin behar da, arriskuaren eraginpe edo esposizio-muga zenbait zehatz kalkulatuz. Adibidez, TLV "Threshold Limit Value" eta TLV-C "Ceiling" (ingelesez) ondorio larririk gabe langile batek jasan dezakeen maila eta inolaz ere gainditu behar ez duen maila dira hurrenez hurren. Hainbat gai arriskutsutarako erreferentzia-balioak zehaztuta daude nazioartean. Ondoren, erreferentzia-mugekiko adostasuna betetzen den egiaztatu behar da. Nolanahi ere, kasu guztietan eta prozesuaren helmuga gisa, erabaki zuzentzaileak hartu behar dira, kutsatzailearen sorgunean, bitartekoetan (ekoizpen prozesua eta produktua, seinaleztapena) eta langilearen informazio eta prestakuntzaren gainean. Higiene industrialaren arlo osagarri moduan, ergonomiak langilearen erosotasuna (mugimenduak, jarrera, lan-zama, atsedenak, ...) aztertzen ditu .
Higiene Infekzioak eta gaixotasunak ekiditearren egiten den higieneaz haraindi, XIX. mendean osasun-mugimendu berri bat zabaldu zen, higienismo edo bizi-higiene izenekoa. Higienismoaren arabera, gorputzak badu berezko ahalmena sendatzeko eta gaixotasuna gorputzak sendatzeko duen ahalmen eta erantzunaren ondorioa besterik ez da. Gaixotasuna osasunaren desoreka dakarten eragileen ondorioa besterik ez da: gehiegizko lana, nekea, gatazka psikologiko eta sozialak, elikadura desegokia, naturara isurtzen diren kutsatzaileak. Gorputzak erreakzio gisa gaixotu egiten da, mikrobioen erasoak nozituz: lehendabizi agortu egiten da bizi-energia eta ondoren bizi-energiarik gabeko gorputza toxikatu edo pozoindu egiten da eta jarraian gaixotu. Gaixotasuna sintoma bat besterik ez da, gorputzak toxikazioari aurre egiteko duen modu bat. Higienismoaren helburua ez da katarroa edo kakeria sendatzea: gorputzak garbitzeko egiten dituen ahaleginak besterik ez dira. Oreka berreskuratu eta sendatzeko, gaixotasunera eraman zuten faktoreak ezabatu behar dira. Horrela, bizi-higiene egoki baterako naturarekiko harremana (paseatuz, urtaroen erritmoak jarraituz eta gau-egun zikloa errepestatuz, eguzkia hartuz), neurriko ariketa fisikoa, estresa baztertzea, produktu kimikoak eta botikak ekiditea, emozioak sendatu (harreman-arazoak onera ekarriz, dantza eta barre eginez), baraua praktikatzea eta fruitu eta barazkietan oinarrituriko dieta bati ekitea, elikgaien arteko bateraezintasunak errespetatuz. Horiekin guztiekin, "vis medicatrix naturae" edo naturak sendatzeko ahalmena jartzen da martxan.
Higiene Higienea (grekera zaharreko ὕγιεινον ("hugieinon") hitzetik, euskaraz «osasun») osasunaren kalterako izan daitezkeen eragileak kontrolatzeko ezagutza, teknika eta jokabideen multzoa da. Higienearen helburuak, garbitasunaz haraindi, gizakien eta berarekin bizi diren animalien gaixotasunak prebenitu eta ongizatea hobetzea da. Zabalago, higienea bizitzaren artea ere badela esan daiteke arlo pribatuan (elikadura, atsedena, oreka pertsonala) eta publikoan (elkartasunezko gizarte-egitura eta naturarekiko errespetua).
Higiene Higiene praktikak antzinatik egin badira ere, Industria Iraultzak ekarri zuen lantegi eta hiri handien garapenarekin batera garatu zen higienea modu zientifikoan, osasun publikoaren erakundeen sorrerarekin batera. Izan ere, higienea gaur egun, ongizate pertsonalerako praktiken multzoaz gainera, gizarte medikuntzaren atal garrantzitsua ere bada, hezkuntzan, higiene egoki baterako azpiegituretan, higienea bermatzeko kontrol sozialean eta higienearen beraren ikerketan lan eginez.
Higiene Higienea gizakiaren eta beste animalien berezko jarduera da. Animaliak ere lurrean aztarrika edo zuhaitzen aurka igurtzika aritzen dira maiz, bizkarroiak edo parasitoak gainetik kentzen. Euren ileak eta lumak garbitzen ere jarduten dute. Ohiko jarduera da, primateetan esaterako, elkarri zorri-bilketan aritzea. Joera hau instintuak berak bultzaturikoa da: euren azala, ileak eta lumak behar bezain garbi mantentzen dituzten animaliek abantaila ebolutibo bat dute, gaixotasunak ekidinez modu horretan. Gizakiarengan ere agertzen da joera hau. Gizakien lehenengo bizitokiak ura zegoen inguruetan kokatzen ziren, ur edangarria eskuragarri eta baita garbiketarako ur-hornidura aise lortzeko. Hiriak sortzean, ura etxeetara garraiatzeko beharra sortu zen. Antzinako zibilizazio nagusiek (erromatarrak, arabiarrak, aztekak ) higiene pertsonalerako ohiturak garatu, bainuak esaterako, eta higiene publikorako azpiegiturak eraiki zituzten, akueduktuak adibidez. Hain zen handia higienearen garrantzia non askotan erlijio erritoekin ere bateratzen baitzen. Higiene hitza bera, Antzinako Grezian du jatorri: "Higeia" izeneko jainkosak osasunaren emaile zen . XI. mendean Ibn Butlan irakiar medikuak "Taqwim al-Sihhah" tratatua osatu zuen, gerora latinera "Tacuinum Sanitatis" izenez itzulia, non higiene orokor bat gomendatzen den osasunerako, elikadura, ariketa fisikoa, loa eta gorputzaren eta ahoaren garbiketa bateratuz . Erdi Aroko kristautasunean, higienea erlijioaren aginduz garatu zen, gorputzari diziplina eta askesisa bultzatuz. XIV. mendean Europan sarraski handia eragin zuen Izurri Beltzak higiene publikorako lehenengo arauak jartzera behartu zuen. Euskal Herrian, "villa" sortu berrietan leihoetatik hondakinak botatzea debekatu eta bizilagun bakoitzak bere etxe inguruko kale-zatia garbitzera behartzen da . Pizkundeak higienearen atzerakada ekarri zuen: uraren patogenoak azaletik gorputz barnera sartzen direlako ideia zabaldu eta jendeak utzi egin zion bainatzeari. Garbiketa lehorrean egiten hasi zen, trapuekin igurtziak eginez eta lurrinak erabiliz . XVIII. mendean, Ilustrazioarekin batera, higiene-praktikak hobetu ziren. Komunak jartzen hasi ziren etxeetan. 1774. urtean kloroaren aurkikuntza egin eta urte batzuk georago desinfektagarri moduan erabil daitekeela ere hautematen da. XIX. mendean gertatu zen hirien garapenarekin batera, higiene publikorako ardura zabaldu zen eta orduan hasi zen "higiene" terminoa bera maizago erabiltzen. 1847 urtean Ignaz Semmelweis medikuak ama berrien hilkortasuna nabarmen murrizten du, ospitaleetako higiene desegokia horren arrazoia zela hauteman ondoren . Louis Pasteur mikrobioen teoria osatu eta higienea bultzatu zuen gaixotasunen prebentziorako. XX. mendean higiene-ohiturak gizarte osora zabaldu eta praktika moral moduan hartzen da. Areago, higienea arazo publiko bihurtzen da eta kontrol sozialerako erabiltzen du botereak, higienea medikuntzaren mendean utziz, bizitzeko arte moduan ere uler daitekeela baztertuz .